Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có khoảng 250 chất độc hại và ít nhất 70 chất gây ung thư. Mỗi năm, trên thế giới có khoảng 1,3 triệu người tử vong do hút thuốc lá thụ động. Tại Việt Nam, kết quả nghiên cứu thực trạng sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành năm 2024 cho thấy, tỷ lệ nam giới hút thuốc là 35,5%. Và có tới 53,5% người không hút thuốc(tương đương 28,5 triệu người) bị phơi nhiễm với khói thuốc lá tại gia đình. Ngoài ra phơi nhiễm với khói thuốc lá thụ động tại nơi làm việc, địa điểm công cộng diễn ra khá phổ biến. Đây là thực trạng đáng lo ngại bởi phụ nữ và trẻ em là những đối tượng chịu nhiều tác động hơn từ khói thuốc lá.
Theo Ths.BS. Nguyễn Thị Mai – Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản và Nam học, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ, khi phụ nữ mang thai thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá, nguy cơ sảy thai, sinh non, thai chậm phát triển trong tử cung, nhau bong non và làm giảm cân nặng trẻ sơ sinh từ 200 – 400g. Nicotine cùng nhiều chất độc hại trong khói thuốc có thể đi qua nhau thai, làm giảm lượng oxy cung cấp cho thai nhi, ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và các cơ quan quan trọng của trẻ. Không chỉ phụ nữ mang thai, những phụ nữ thường xuyên hít phải khói thuốc cũng có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ, ung thư phổi và các bệnh hô hấp cao hơn so với người không tiếp xúc với khói thuốc. Khói thuốc còn đẩy nhanh quá trình lão hóa, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống.
Nhận thức rõ những nguy cơ sức khỏe của việc hút thuốc lá thụ động, đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ luôn lồng ghép nội dung tư vấn phòng, chống tác hại của thuốc lá trong quá trình khám thai, tư vấn tiền sản, chăm sóc sau sinh và khám sức khỏe trẻ em. Không chỉ tư vấn cho sản phụ, các bác sĩ còn khuyến cáo người chồng, người thân trong gia đình không hút thuốc trong nhà, không hút thuốc gần phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, đồng thời vận động người hút thuốc cai thuốc vì sức khỏe của chính mình và những người thân yêu.
Chị N.T.H., đang điều trị sau sinh tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ chia sẻ: "Trong thời gian nằm viện, tôi được bác sĩ giải thích rất rõ về tác hại của khói thuốc đối với mẹ và em bé. Trước đây chồng tôi vẫn hút thuốc trong sân nhà, nhưng sau khi được tư vấn, anh đã chủ động ra khu vực riêng và đang quyết tâm bỏ thuốc để con được lớn lên trong môi trường an toàn hơn."
Để nâng cao hiệu quả truyền thông, Bệnh viện thường xuyên tuyên truyền về tác hại của thuốc lá thông qua hệ thống màn hình điện tử, pa nô, áp phích, tờ rơi và tư vấn trực tiếp tại các khoa lâm sàng. Các thông điệp tập trung vào việc bảo vệ phụ nữ và trẻ em khỏi khói thuốc lá, giúp người dân hiểu rằng hút thuốc không chỉ gây hại cho bản thân người hút mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến những người xung quanh.
Ths.BS. Nguyễn Thị Mai cho biết: "Phụ nữ mang thai, sản phụ và trẻ nhỏ là những đối tượng đặc biệt nhạy cảm với khói thuốc lá. Vì vậy, bên cạnh công tác khám, chữa bệnh, Bệnh viện luôn chú trọng tư vấn, truyền thông để người bệnh và người nhà hiểu rõ tác hại của hút thuốc lá thụ động. Chúng tôi mong muốn mỗi gia đình sẽ xây dựng môi trường sống an toàn, không để phụ nữ và trẻ em phải hít khói thuốc."
Bảo vệ phụ nữ khỏi hút thuốc lá thụ động không chỉ là trách nhiệm của người hút thuốc mà còn cần sự chung tay của mỗi gia đình và toàn xã hội. Mỗi hành động nhỏ như không hút thuốc trong nhà, không hút thuốc khi có phụ nữ mang thai và trẻ em, hay quyết tâm cai thuốc lá sẽ góp phần giảm nguy cơ bệnh tật, bảo vệ sức khỏe cho mẹ và bé, đồng thời xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, văn minh./.
Các bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ thường xuyên tư vấn giải thích nguy cơ của hút thuốc lá thụ động trong thai kỳ, tuyên truyền người chồng không hút thuốc trong nhà hoặc gần thai phụ nhằm giảm nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi.
Hoàng Oanh