Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm trên toàn thế giới có hơn 720.000 người tử vong do tự tử; riêng năm 2021, WHO ước tính có khoảng 727.000 người tử vong do tự tử. Tự tử xảy ra ở nhiều quốc gia, nhiều nhóm tuổi và hoàn cảnh khác nhau; năm 2021, tự tử là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba ở nhóm tuổi 15 - 29 trên toàn cầu. Khoảng 73% số ca tử vong do tự tử xảy ra tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.

           Tại Việt Nam, theo ước tính y tế toàn cầu của WHO năm 2021, có khoảng 6.600 trường hợp tử vong do tự tử, tương ứng tỷ suất tử vong thô khoảng 6,5 trường hợp/100.000 dân. Những số liệu này cho thấy tự tử vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm đúng mức, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường các giải pháp phòng ngừa, trong đó chú trọng nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần, nhận diện sớm những dấu hiệu cảnh báo, kịp thời hỗ trợ người đang gặp khó khăn và tăng cường sự đồng hành của gia đình, nhà trường, nơi làm việc và cộng đồng.

           Tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Phú Thọ, trung bình mỗi năm tiếp nhận khám gần 200 lượt, điều trị nội trú trên 100 trường hợp rối loạn tâm thần, có hành vi tự làm tổn thương bản thân và gia đình.

           Theo BSCKII. Trần Cảnh Phong – Trưởng Khoa Loạn thần cấp tính, Bệnh viện Tâm thần tỉnh Phú Thọ, tự tử là hành vi cố ý tự gây ra cái chết cho chính mình. Đây là một vấn đề xã hội đang nhận được sự quan tâm. Tự tử không chỉ gây tổn thất về tính mạng mà còn để lại những ảnh hưởng lâu dài đối với gia đình, người thân và cộng đồng. Tự tử có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có những khó khăn, khủng hoảng trong cuộc sống, các vấn đề về sức khỏe tâm thần, mất mát, sang chấn, áp lực gia đình, học tập, công việc hoặc những hoàn cảnh xã hội khó khăn. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng không phải mọi người gặp khó khăn về tâm lý hoặc mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần đều có nguy cơ tự tử. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường và hỗ trợ kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa. Trong thực tế, người đang gặp khó khăn về tâm lý không phải lúc nào cũng chủ động nói ra những điều mình đang trải qua. Có người lựa chọn im lặng, thu mình hoặc thay đổi thói quen sinh hoạt, trong khi bên trong có thể đang phải đối mặt với những cảm xúc rất nặng nề. Vì vậy, sự quan tâm của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, thầy cô và những người xung quanh có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện sớm và kết nối người gặp khó khăn với sự hỗ trợ cần thiết. Một cuộc trò chuyện hay đơn giản là dành thời gian ở bên có thể giúp người đang khủng hoảng cảm nhận rằng họ không đơn độc. Thay vì xem nhẹ những chia sẻ như “tôi mệt mỏi”, “tôi không chịu nổi nữa” hay “tôi cảm thấy mọi thứ đều vô nghĩa”, hãy bình tĩnh lắng nghe, thể hiện sự quan tâm và khuyến khích họ tìm đến người có chuyên môn khi cần thiết.

           Chăm sóc sức khỏe tâm thần cần được quan tâm thường xuyên, không chỉ khi một người đã rơi vào khủng hoảng. Gia đình là nơi gần gũi nhất để nhận biết những thay đổi về tâm lý, cảm xúc và hành vi của mỗi thành viên. Cha mẹ cần dành thời gian trò chuyện với con, quan tâm đến những thay đổi trong học tập, sinh hoạt và các mối quan hệ; thầy cô cần chú ý đến những biểu hiện bất thường của học sinh; cơ quan, đơn vị cần xây dựng môi trường làm việc tôn trọng, chia sẻ và hạn chế những áp lực không cần thiết. Đối với người có dấu hiệu khủng hoảng nghiêm trọng hoặc nguy cơ tự gây tổn hại, người thân, bạn bè cần ở bên, không để người đó một mình và chủ động hạn chế khả năng tiếp cận các phương tiện có thể gây nguy hiểm, người nhà cần đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa tâm thần thăm khám, tư vấn, điều trị kịp thời.  

           Phòng ngừa tự tử không thể chỉ dựa vào một cá nhân hay một ngành, mà cần sự phối hợp của gia đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức và cộng đồng. Mỗi môi trường an toàn hơn về tinh thần, mỗi cuộc trò chuyện cởi mở hơn và mỗi sự quan tâm đúng lúc đều góp phần tạo nên mạng lưới hỗ trợ để những người đang gặp khó khăn có cơ hội được nhận diện, giúp đỡ và tiếp cận các dịch vụ chăm sóc phù hợp.

           Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng ngừa tự tử 10/9/2026, mỗi chúng ta hãy thay đổi cách nhìn bằng sự thấu hiểu, đồng cảm và trách nhiệm. Đừng né tránh khi ai đó cần được lắng nghe, đừng xem nhẹ những dấu hiệu bất thường và cũng đừng ngần ngại tìm kiếm sự trợ giúp khi bản thân hoặc người thân đang gặp khó khăn.

           Bệnh viện Tâm thần tỉnh Phú Thọ là Bệnh viện chuyên khoa đầu ngành tuyến tỉnh trong công tác điều trị, chăm sóc sức khỏe tâm thần. Thời gian qua, Bệnh viện luôn là địa chỉ tin cậy của người dân trong và ngoài tỉnh. Khi người nhà có dấu hiệu khủng hoảng tinh thần, stress lo âu kéo dài, có hành vi tự làm tổn thương bản thân, cần hỗ trợ của chuyên gia y tế, liên hệ số điện thoại 02102 242 999  (miễn cước cuộc gọi) để được tư vấn, thăm khám, điều trị kịp thời./.

Với trang thiết bị y tế hiện đại …

… đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng có trình độ chuyên môn cao, tận tâm với người bệnh …

… đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng có trình độ chuyên môn cao, tận tâm với người bệnh …

… cơ sở vật chất xanh – sạch – đẹp, Bệnh viện Tâm thần tỉnh Phú Thọ luôn là địa chỉ

tin cậy của người dân trong công tác chăm sóc, điều trị sức khỏe tâm thần

Hồng Hà